Deze aandoeningen die de gewrichten aantasten, worden vaak door elkaar gebruikt en soms ook gezien als hetzelfde. Maar klopt dat wel? Wat is het verschil tussen artritis en artrose en hoe verschilt de aanpak van deze aandoeningen van elkaar? En waarin verschillen de symptomen? Wij zetten het voor je op een rijtje.
Oorzaken artritis en artrose
Bij artritis is er sprake van een ontsteking van de gewrichten, in het woord zie je dat door het achtervoegsel – itis wat ‘ontsteking’ betekent. Er is sprake van een actief ontstekingsproces wat kan leiden tot zwelling, warmte, roodheid en pijn in de gewrichten.
Er zijn verschillende vormen van artritis:
Reumatoïde artritis: een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem eigen lichaamsweefsel aanvalt, vooral de gewrichten.
Jicht: ontstaat door de ophoping van urinezuurkristallen in de gewrichten, wat leidt tot pijnlijke ontstekingen.
Infectieuze artritis: ontstaat door een infectie die zich naar de gewrichten verspreidt, vaak door bacteriën of virussen.
Bij artrose is er sprake van slijtage van de gewrichten waarbij het kraakbeen in de gewrichten geleidelijk afbreekt. Er is vaak sprake van pijn en stijfheid van gewrichten. Bij artrose kunnen er ontstekingen optreden als gevolg van de aandoening, bij artritis is de ontsteking echter de hoofdoorzaak van de klachten. Er zijn verschillende oorzaken:
Slijtage: Door veroudering of overbelasting van de gewrichten, kan slijtage ontstaan. Overbelasting treedt bijvoorbeeld op wanneer overgewicht of intensieve sport de gewrichten zwaar belast.
Genetische aanleg: De mate waarin er slijtage van het kraakbeen optreedt en hoe snel dit gaat, is erfelijk bepaald en dus per persoon verschillend.
Verwondingen: Bij botbreuken, blessures, letsel aan de pezen rondom een gewricht en meniscusschade kan er versnelling van artrose optreden.
Verminderde spierkracht: Als er weinig spierkracht en hierdoor weinig stabiliteit is, komt er meer en meer kracht op het gewricht te staan, waardoor artrose kan versnellen.
Symptomen artritis en artrose
Net zoals bij de oorzaken, is er ook verschil in de symptomen tussen artritis en artrose. Bij artritis zijn er duidelijke ontstekingssymptomen zoals zwelling, warmte, roodheid en pijn in de gewrichten. Vaak zijn beide gewrichten aangetast, zoals beide knieën of beide handen. De symptomen zijn vooral in de ochtend aanwezig of na lang stilzitten. Bij reumatoïde artritis komt vaak vermoeidheid, koorts en een algeheel ziekig gevoel voor.
Bij artrose zijn de ontstekingssymptomen er niet, maar is er wel pijn die vaak verergert tijdens activiteit. Tijdens rust is er duidelijk een verbetering te merken. De stijfheid is er na rust, maar is minder erg dan bij artritis, het gewricht wordt wel stijver en minder bewegelijk naarmate de ziekte vordert. De symptomen komen vooral voor bij gewrichten die veel worden belast, zoals enkels, heupen en knieën.
De behandeling van de twee aandoeningen is tevens verschillend, waarbij de behandeling bij artritis zich focust op verminderen van de ontsteking en bij artrose ligt de focus op pijnverlichting en verbeteren van de gewrichtsfunctie. Artsen schrijven bij beide aandoeningen vaak NSAID’s voor, zoals diclofenac, indometacine, meloxicam, piroxicam, ibuprofen, naproxen, fenylbutazon, celecoxib en etoricoxib. Bij lichte klachten door artrose kan paracetamol voldoende zijn. In een later stadium van artritis is gebruik van corticosteroïden om de ontsteking te remmen veel voorkomend. Bij artrose heeft dat geen nut, aangezien er geen sprake van een ontsteking is. Bij artrose heeft fysiotherapie om de gewrichten bewegelijk te houden en de spieren eromheen te versterken meer effect. In ernstige gevallen is vervanging van het gewricht door een gewrichtsprothese een optie.
Voeding bij artritis en artrose
Voeding speelt een belangrijke rol bij het beheer van zowel artritis als artrose. Een gezond dieet kan ontstekingen verminderen en het gewrichtsgezondheid ondersteunen.
Bij artritis is voeding zoals vette vis (door de omega-3 vetzuren), noten, zaden en veel groene groente aan te bevelen. Deze voedingsmiddelen helpen de ontstekingen te verminderen. Voedingsmiddelen die ontstekingen veroorzaken of verergeren moeten vermeden worden. Denk hierbij aan zwaar bewerkte voedingsmiddelen zoals vleeswaren, kant en klaar maaltijden en diepvriespizza’s. Meer informatie over zwaar bewerkte voedingsmiddelen vind je in ons blog “Welke zwaar bewerkte producten uit de supermarkt je beter kunt laten liggen“.
Bij artrose speelt voeding ook een belangrijke rol. De insteek is dan om een gezond gewicht te bereiken of te behouden. Door deze aanpak vermindert de belasting van de gewrichten en daardoor de klachten.Voeding rijk aan antioxidanten kan helpen bij het beschermen van het kraakbeen tegen verdere schade. Denk hierbij aan bessen, groene thee en groenten.
Fitness bij artritis en artrose
Beweging is essentieel om gezond oud te worden, maar het is bij artrose en artritis wel van belang om rekening te houden met wat mogelijk is en wat niet. Forceren van beweging en sport is nooit een goed idee, luister dus goed naar je lichaam en bepaal wat mogelijk is en wat niet.
Bij artritis beperk je je het beste tot lage impact oefeningen zoals wandelen, fietsen en zwemmen. Hierdoor houd je de gewrichten in beweging zonder al teveel belasting. Zowel bij artritis als bij artrose is krachttraining ook aan te bevelen. Hierdoor versterk je de spieren rondom de gewrichten en verbeter je de stabiliteit. Er is tijdens krachttraining geen sprake van plotse draaibeweging waardoor de gewrichten extra belast worden of er blessures kunnen optreden zoals dit bij sporten als tennis of voetbal het geval is. Krachttraining is dus een veilige en gecontroleerde manier om de spieren en gewrichten te belasten. Bij artrose zijn yoga en tai chi goede sporten, omdat hierbij de bewegelijkheid van de gewrichten wordt getraind en de stabiliteit toeneemt. Het is aan te raden om bij het starten van een nieuwe sport, advies te vragen aan een instructeur, fysiotherapeut of gediplomeerd trainer. Dan kun je ook bespreken wat wel en niet mogelijk is in jouw situatie en zo kun je tot een persoonlijk trainingsplan komen.
Hiermee hopen we de verschillen tussen artritis en artrose duidelijk zijn geworden. Heb je vragen of opmerkingen? Laat ze dan hieronder achter in de comments.
