LDL-cholesterol speelt een belangrijke rol in het lichaam. Het helpt bij de opbouw van celmembranen, de productie van hormonen en de aanmaak van gal in de lever. Te veel LDL-cholesterol verhoogt het risico op hart- en vaatziekten, en mogelijk ook op dementie.
Wat is de relatie tussen cholesterol en dementie?
Onderzoekers verschillen van mening over de invloed van cholesterol op het risico op dementie. Sommige studies suggereren dat hogere cholesterolwaarden beschermen tegen cognitieve achteruitgang, terwijl andere geen verband aantonen.
Een recente Zuid-Koreaanse studie voegt daar nuance aan toe. Mensen met lage, maar niet extreem lage, LDL-waarden hebben minder kans op dementie. Vooral bij wie statines gebruikt, neemt het risico verder af. Deze bevindingen zijn gepubliceerd in het tijdschrift BMJ Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry.
Hoe is het onderzoek uitgevoerd?
De onderzoekers bekeken gegevens van meer dan 12 miljoen mensen in Zuid-Korea, verzameld tussen 1986 en 2020. Ze vergeleken twee groepen: mensen met LDL-waarden boven de 130 mg/dL en mensen met waarden onder de 70 mg/dL. De deelnemers zijn 180 dagen gevolgd. Daarbij keken de onderzoekers naar het totale aantal gevallen van dementie en naar Alzheimer in het bijzonder.
Resultaat: wie een LDL-waarde onder de 70 mg/dL had, liep 26% minder kans op dementie en 28% minder op Alzheimer, vergeleken met de groep boven de 130 mg/dL. Opvallend is dat dit effect afneemt bij extreem lage waarden. Bij 55 mg/dL daalt het risico met slechts 18%. Onder de 30 mg/dL verdwijnt het effect helemaal.
Dit wijst op een drempelwaarde: lager is niet altijd beter. Te weinig LDL-cholesterol kan juist nadelig zijn voor de hersenfunctie.
Welke rol spelen statines?
Statines verlagen het cholesterol en beschermen zo tegen hart- en vaatziekten. In deze studie bleek ook een verband tussen statinegebruik en een lager risico op dementie. Bij mensen met LDL onder de 70 mg/dL daalde het risico met nog eens 13%, vergeleken met mensen die geen statines slikten. Dit gold ook voor Alzheimer (12% lager risico).
Bij mensen met LDL onder de 55 mg/dL hadden statines geen extra effect. Dat bevestigt het idee dat extreem lage waarden weinig toevoegen en mogelijk zelfs schade kunnen veroorzaken.
Waarom beïnvloedt cholesterol de hersenen?
Te veel LDL-cholesterol kan ontstekingen veroorzaken, oxidatieve stress verhogen en de balans van cholesterol in de hersenen verstoren. Dit kan bijdragen aan de ontwikkeling van dementie. Lage LDL-waarden verlagen juist het risico op aderverkalking en problemen met de doorbloeding van de hersenen, beide bekende risicofactoren voor dementie.
Statines verbeteren bovendien de functie van bloedvaten, remmen ontstekingen en kunnen de afbraak van bèta-amyloïde verbeteren, het eiwit dat kenmerkend is voor Alzheimer. Mogelijk hebben statines dus ook een beschermend effect op de hersenen.
Hoe blijft cholesterol op een gezond niveau?
Hoewel deze studie geen direct bewijs levert dat lage LDL-waarden dementie voorkomen, beschermen ze wel tegen hart- en vaatziekten. Het is dus verstandig om LDL onder de 100 mg/dL te houden.
Een hart- en hersenvriendelijk leefpatroon helpt hierbij:
- eet veel groente, fruit, volkorenproducten en gezonde vetten zoals olijfolie, noten en vette vis
- beweeg regelmatig
- vermijd roken en beperk alcohol
- houd een gezond gewicht en behandel hoge bloeddruk en diabetes
Statines kunnen helpen, maar alleen als ze medisch nodig zijn. Overleg altijd met een arts voordat medicatie wordt gestart.
