Osteoporose is een aandoening waarbij de botten langzaam brozer worden. Daardoor neemt de kans op botbreuken toe. Veel mensen merken jarenlang niets van osteoporose, totdat ze ineens een pols breken na een simpele val of last krijgen van ingezakte wervels in de rug.
Vooral bij mensen boven de 65 komt osteoporose veel voor. Toch denken veel mensen pas aan hun botten wanneer er al klachten ontstaan. Dat is zonde, want met de juiste voeding, beweging en leefstijl kun je botverlies vaak vertragen of deels voorkomen.
Wat is osteoporose?
Bij osteoporose neemt de botdichtheid af. De binnenkant van gezonde botten lijkt op een stevige honingraatstructuur. Bij osteoporose ontstaan grotere openingen in dat botweefsel, waardoor de botten zwakker worden.
Daardoor breken botten sneller. Vooral de heup, pols en wervels zijn kwetsbaar.
Veel mensen denken dat botten statisch zijn, maar je lichaam vernieuwt voortdurend botweefsel. Oud bot wordt afgebroken en nieuw bot wordt aangemaakt. Naarmate je ouder wordt, raakt die balans steeds vaker verstoord. Het lichaam breekt dan sneller bot af dan het kan herstellen.
Hoe herken je osteoporose?
Osteoporose wordt niet voor niets een stille aandoening genoemd. In het begin merk je meestal niets. Veel mensen ontdekken het pas na een botbreuk.
Artsen zien vaak dat iemand na een relatief kleine val ineens een gebroken pols of heup heeft. Dat is regelmatig het eerste duidelijke signaal van osteoporose.
Klachten die kunnen passen bij osteoporose zijn:
- kleiner worden in lengte
- een krommere houding
- pijn in de rug
- sneller botbreuken oplopen
- moeite met lang staan of lopen
Bij sommige mensen zakken de wervels langzaam in. Daardoor ontstaat een gebogen rug en chronische rugpijn.
Waarom krijgen mensen osteoporose?
Leeftijd speelt een grote rol bij osteoporose. Vooral na het 50e levensjaar neemt de botmassa geleidelijk af.
Bij vrouwen versnelt dit proces vaak na de overgang door de daling van oestrogeen. Bij mannen kan een lager testosterongehalte bijdragen aan botverlies.
In de praktijk zien artsen daarnaast vaak een combinatie van factoren:
- weinig beweging
- te weinig eiwitten
- jarenlang weinig krachttraining
- weinig zonlicht
- roken
- veel alcohol
- laag lichaamsgewicht
- langdurig medicijngebruik
Vooral corticosteroïden kunnen de botten flink verzwakken wanneer iemand ze langdurig gebruikt.
Osteoporose komt vaker voor dan veel mensen denken
Veel mensen onderschatten hoe vaak osteoporose voorkomt. Zeker bij ouderen die minder actief worden, minder eten of weinig buiten komen, neemt het risico toe.
In verzorgingshuizen en ziekenhuizen zien zorgverleners regelmatig dat een simpele struikeling grote gevolgen heeft. Een heupbreuk kan ervoor zorgen dat iemand maanden moet revalideren en soms nooit meer volledig zelfstandig wordt.
Daarom is preventie zo belangrijk.
Hoe wordt osteoporose vastgesteld?
De meest gebruikte test is een Dexa-scan. Daarmee meet een arts de botdichtheid van bijvoorbeeld de heup en onderrug.
De scan duurt meestal maar een paar minuten en doet geen pijn.
Daarnaast kijkt een arts vaak naar:
- eerdere botbreuken
- medicijngebruik
- familiegeschiedenis
- gewicht
- voeding
- bloedwaarden
Soms worden aanvullende bloedtesten gedaan om tekorten of andere aandoeningen uit te sluiten.n.
Wat kun je zelf doen tegen osteoporose?
Veel mensen denken dat osteoporose alleen met medicijnen behandeld kan worden, maar leefstijl heeft veel invloed op de gezondheid van de botten.
In de praktijk zien fysiotherapeuten en artsen vaak dat vooral beweging een groot verschil maakt. Botten worden sterker wanneer ze belast worden.
1. Doe aan krachttraining en wandelen
Botten reageren op belasting. Daarom zijn wandelen, traplopen en krachttraining belangrijk.
Vooral oefeningen waarbij spieren kracht leveren op het skelet helpen om botverlies af te remmen.
Denk aan:
- wandelen
- traplopen
- lichte krachttraining
- oefeningen met weerstandsbanden
- balans- en stabiliteitsoefeningen
Mensen die actief blijven, behouden vaak langer sterke botten én spiermassa.
2. Zorg voor voldoende eiwitten
Veel ouderen eten ongemerkt te weinig eiwitten. Dat beïnvloedt niet alleen de spieren, maar ook de botgezondheid.
Eiwitten helpen het lichaam bij herstel en onderhoud van botweefsel. Goede bronnen zijn:
- noten
- kwark
- yoghurt
- eieren
- vis
- kip
- peulvruchten
3. Let op calcium en vitamine D
Calcium vormt een belangrijke bouwstof voor de botten. Vitamine D helpt bij de opname van calcium.
Veel mensen boven de 65 hebben een lage vitamine D-status, vooral in de wintermaanden.
Voeding met calcium:
- melk
- yoghurt
- kaas
- groene groenten
- noten
Vitamine D krijg je via zonlicht en voeding binnen. Soms adviseert een arts of diëtist een supplement.
4. Voorkom vallen
Bij osteoporose draait het niet alleen om sterkere botten, maar ook om het voorkomen van ongelukken. Lees ook ons trainingsprogramma om valpartijen te voorkomen.
Veel valpartijen ontstaan thuis. Denk aan:
- losse kleedjes
- slechte verlichting
- gladde vloeren
- instabiele schoenen
Ook spierkracht en balans spelen een grote rol. Daarom zijn balanstraining en actief blijven belangrijk.
Je leest hier meer over in het artikel Osteoporose voorkomen met voeding en beweging.
Medicijnen bij osteoporose
Sommige mensen hebben medicijnen nodig om verdere botafbraak te vertragen.
Bisfosfonaten zijn de bekendste medicijnen bij osteoporose. Ze helpen het lichaam om minder bot af te breken.
Artsen kunnen daarnaast kiezen voor:
- hormoontherapie
- calcium- en vitamine D-supplementen
- andere medicijnen die de botopbouw stimuleren
Welke behandeling geschikt is, verschilt per persoon.
Nieuwe ontwikkelingen rond osteoporose
Onderzoekers werken voortdurend aan nieuwe behandelingen voor osteoporose.
Steeds vaker kijken wetenschappers naar:
- gepersonaliseerde behandelingen
- genetische factoren
- betere scans
- nieuwe medicijnen die botverlies gerichter remmen
Ook groeit de aandacht voor de combinatie van voeding, beweging en spierkracht bij het voorkomen van botbreuken.
Osteoporose voorkomen begint eerder dan veel mensen denken
Veel mensen denken pas aan hun botten wanneer ze ouder worden. Toch begint de basis voor sterke botten al eerder in het leven.
Gelukkig kun je ook op latere leeftijd nog veel doen om je botten sterker te houden. Voldoende beweging, goede voeding en spierkracht maken daarbij een groot verschil.
Wie actief blijft, voldoende eiwitten eet en aandacht besteedt aan balans en kracht, verkleint de kans op botbreuken en behoudt vaak langer zelfstandigheid en mobiliteit.
Veelgestelde Vragen (FAQ) over Osteoporose
Osteoporose is een botziekte waarbij de botdichtheid afneemt en de botten brozer worden, wat het risico op breuken verhoogt.
Personen met een hogere leeftijd, vrouwen na de menopauze, mensen met een familiegeschiedenis van osteoporose, rokers, en personen die een sedentaire levensstijl leiden, hebben een hoger risico op het ontwikkelen van osteoporose.
Preventie kan bestaan uit een dieet rijk aan calcium en vitamine D, regelmatige gewichtsdragende oefeningen, niet roken, matig alcoholgebruik, en maatregelen om vallen te voorkomen.
In de vroege stadia vertoont osteoporose vaak geen symptomen. Later kunnen symptomen zoals pijnlijke rug, verlies van lengte, en gemakkelijk optredende botbreuken voorkomen.
De diagnose kan gesteld worden via een Dexa-scan, die de botdichtheid meet, en soms aanvullend door bloed- en urinetests om andere oorzaken uit te sluiten.
Behandelingen omvatten medicatie zoals bisfosfonaten, calcium- en vitamine D-supplementen, levensstijlveranderingen, en in sommige gevallen hormoontherapieën of nieuwe biologische behandelingen.
Osteoporose kan niet volledig genezen worden, maar de progressie kan worden vertraagd en het risico op fracturen verminderd door de juiste behandeling en levensstijlaanpassingen.
Bronnen
Lees meer over osteoporose op de website van de Osteoporose Vereniging.
