Veel mensen letten op hun cholesterol. Toch blijft het risico op hart- en vaatziekten soms bestaan, zelfs als het LDL-cholesterol goed onder controle is. Nieuwe inzichten laten zien dat lipoproteïne(a), ook wel Lp(a), hierbij een belangrijke rol speelt.
In dit artikel lees je wat Lp(a) is, wat het verschil is met andere risicofactoren en hoe je signalen van hartproblemen herkent.
Wat is lipoproteïne(a)?
Lipoproteïne(a) is een vetdeeltje in het bloed dat lijkt op LDL-cholesterol. LDL staat bekend als het “slechte” cholesterol. Lp(a) heeft echter extra eigenschappen die het risico op hartproblemen kunnen verhogen.
Lp(a) bevat namelijk eiwitten die invloed hebben op de bloedstolling. Hierdoor kan het makkelijker bijdragen aan verstoppingen in bloedvaten. Dat maakt Lp(a) een sterkere risicofactor dan LDL alleen.
Ongeveer 1 op de 5 mensen heeft een verhoogde Lp(a)-waarde. Veel mensen weten dit niet, omdat deze waarde vaak niet standaard wordt gemeten.
Wat laat nieuw onderzoek zien?
Uit recent onderzoek onder ruim 20.000 volwassenen blijkt dat hoge Lp(a)-waarden samenhangen met een groter risico op ernstige hart- en vaatproblemen. Denk aan:
- beroerte
- overlijden door hart- en vaatziekten
Dit risico is vooral hoog bij mensen die al hartproblemen hebben. Opvallend is dat er in dit onderzoek geen duidelijk verband werd gevonden tussen Lp(a) en een hartaanval.
Een waarde van 175 nmol/L of hoger blijkt een duidelijke grens waarbij het risico sterk toeneemt.
Wat is rest risico bij hart- en vaatziekten?
Veel mensen gebruiken medicijnen zoals statines om hun LDL-cholesterol te verlagen. Toch blijft er vaak een zogenoemd rest risico bestaan.
Dit betekent dat het risico op een hartaanval of beroerte niet volledig verdwijnt. Lp(a) lijkt een belangrijke oorzaak van dit rest risico.
Zelfs met een gezonde leefstijl en goede medicatie kan een hoge Lp(a)-waarde dus problemen blijven geven.
Verschil tussen hartaanval en hartfalen
Het is belangrijk om het verschil te kennen tussen een hartaanval en hartfalen. Deze begrippen worden vaak door elkaar gehaald, maar ze betekenen iets anders.
Hartaanval
Bij een hartaanval raakt een bloedvat dat het hart van zuurstof voorziet plotseling afgesloten. Dit gebeurt meestal door een bloedstolsel.
De hartspier krijgt dan te weinig zuurstof en kan beschadigen.
Klachten bij een hartaanval zijn vaak:
- druk of pijn op de borst
- pijn die uitstraalt naar arm, kaak of rug
- zweten en misselijkheid
- kortademigheid
Een hartaanval ontstaat plotseling en is een acute noodsituatie.
Hartfalen
Bij hartfalen pompt het hart het bloed niet meer goed rond. Dit ontstaat vaak geleidelijk, bijvoorbeeld na schade door een eerdere hartaanval.
Het lichaam krijgt minder zuurstof en voedingsstoffen.
Klachten bij hartfalen zijn vaak:
- snel moe zijn
- vocht vasthouden (bijvoorbeeld dikke enkels)
- kortademigheid bij inspanning of liggen
- minder conditie
Hartfalen ontwikkelt zich meestal langzaam en vraagt om langdurige behandeling.
Hoe helpt Lp(a) bij het inschatten van risico?
Lp(a) geeft extra informatie over je persoonlijke risico op hart- en vaatziekten. Dit is vooral waardevol als je LDL-cholesterol al goed is.
Het bijzondere is dat Lp(a) grotendeels erfelijk is. Leefstijl heeft hier weinig invloed op. Dat betekent dat gezonde voeding en beweging belangrijk blijven, maar Lp(a) niet direct verlagen.
Een simpele bloedtest kan je Lp(a)-waarde bepalen. Steeds meer experts adviseren om dit minstens één keer in je leven te laten meten.
Wat kun je doen bij een hoge Lp(a)?
Je kunt Lp(a) zelf moeilijk verlagen. Toch kun je het totale risico sterk beperken door andere factoren goed aan te pakken.
Denk aan:
- verlaag je LDL-cholesterol
- houd je bloeddruk onder controle
- voorkom of behandel diabetes
- beweeg regelmatig
- eet minder verzadigd vet en zout
- stop met roken
Artsen kiezen bij een hoge Lp(a)-waarde vaak voor een striktere aanpak van deze risicofactoren.
Daarnaast worden nieuwe behandelingen ontwikkeld die zich specifiek richten op Lp(a).
Wanneer moet je alert zijn?
Let goed op signalen die kunnen wijzen op hartproblemen. Neem direct contact op met een arts bij klachten zoals:
- plotselinge pijn op de borst
- ernstige kortademigheid
- duizeligheid of flauwvallen
Wacht niet af. Snel handelen kan ernstige schade voorkomen.
Conclusie
Lipoproteïne(a) is een belangrijke, maar vaak onbekende risicofactor voor hart- en vaatziekten. Een hoge waarde vergroot vooral de kans op beroerte en overlijden door hartproblemen, zelfs als je cholesterol goed is.
Het verschil tussen een hartaanval en hartfalen zit vooral in het ontstaan en de klachten. Een hartaanval komt plotseling, terwijl hartfalen zich vaak langzaam ontwikkelt.
Door je Lp(a) te laten meten en andere risicofactoren goed aan te pakken, kun je je kans op hartproblemen duidelijk verkleinen.
Bronnen
https://scai.confex.com/scai/2026/meetingapp.cgi/Paper/46023
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/4018
https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/ATV.0000000000000147
 is, waarom een hoge waarde gevaarlijk is en hoe je het verschil herkent tussen hartaanval en hartfalen.){kind=link}