Multivitamines zijn al jaren bekende en populaire voedingssupplementen voor alle leeftijdsgroepen en senioren in het bijzonder. Omdat veel mensen geen goed beeld hebben bij welke vitamines ze met hun voeding binnenkrijgen, is een multivitaminen supplement vaak een zekerheidje om alle vitamines en mineralen binnen te krijgen. Maar heb je ze eigenlijk nodig?
Wat zijn multivitaminen supplementen?
Een multivitamine is een voedingssupplement dat een combinatie van verschillende essentiële vitaminen en mineralen bevat. Er is een enorme verscheidenheid aan multivitaminen in de winkelrekken en ze zijn er in verschillende uitvoeringen en vormen zoals capsule, tablet, kauwtablet, gummy en vloeistof.
De exacte inhoud verschilt per multivitaminemerk, dus er is geen pasklaar antwoord op de vraag wat erin zit. Sommige merken zijn basisvitamines en bevatten lage doses van verschillende vitamines en mineralen, terwijl andere veel grotere doses van de verschillende voedingsstoffen bevatten, vaak te herkennen aan een aanduiding ‘extra krachtig’, ‘extra sterk’ of ‘super krachtig’. De multivitaminen die voor senioren te koop zijn, bevatten vaak een combinatie van vitaminen en mineralen die goed zijn voor de weerstand en het geheugen met daarbij vaak nog ingrediënten die vitaliteit stimuleren zoals ginseng en Q10.
Sommige multivitaminen bevatten ook toegevoegde kruiden, probiotica, antioxidanten of glucosamine. De samenstelling is vaak afhankelijk van de doelgroep waarvoor het supplement op de markt wordt gebracht. Zo zijn multivitaminen voor sporters vaak (te) hoog gedoseerd en voor senioren bevatten ze vaak een hogere dosering van vitamine B12 en D3.
Wat de onderzoeken zeggen
Multivitaminen zijn populair in Nederland. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat 45 procent van de senioren voedingssupplementen gebruikt. Van de supplementen die senioren gebruiken, slikken ze het meest multivitaminen supplementen. Wel is het zo dat vrouwen vaker supplementen gebruiken dan mannen. Maar zijn multivitaminen nodig? Voor gezonde volwassenen die een uitgebalanceerd dieet met veel variatie eten, tonen studies aan dat een multivitamine niet veel extra voordeel zal opleveren. Een deel van de senioren heeft mogelijk een te lage inname van verschillende vitaminen en mineralen. Bij senioren komt het amper voor dat er te hoge inname is van vitaminen en mineralen.
Sommige mensen kiezen ervoor om multivitaminen te nemen voor ziektepreventie, maar studies ondersteunen dit verband niet volledig. Een meta-analyse review studie (een analyse van een heleboel verschillende onderzoeken) vond onvoldoende bewijs om de voordelen van multivitaminen te ondersteunen om hartaandoeningen of kanker te helpen voorkomen bij gezonde volwassenen met een gevarieerd dieet.
Ironisch genoeg blijkt uit studies dat multivitaminegebruikers over het algemeen een hogere inname van voedingsstoffen (waaronder vitamines en mineralen) hebben via hun dieet alleen, en dat de populaties met het hoogste risico op voedingstekorten het minst geneigd zijn om multivitaminen te nemen.
Als we zien dat er bij senioren vaak sprake is dat er minder wordt gegeten dan aanbevolen en er vaker (chronische) ziekten voorkomen, dan kunnen we de voorzichtig concluderen dat deze analyse dus niet voor (alle) senioren van toepassing is.
In Nederland krijgt 92% van de volwassenen onvoldoende vitamine D binnen. Dit vitamine is van belang voor sterke botten en de algehele gezondheid. Zeker bij senioren zien we vaak een groot tekort aan vitamine D wat een groot gezondheidsprobleem kan zijn. In dit geval kan het passender zijn om de specifieke voedingsstof (vitamine D) te nemen in plaats van een multivitaminen en mineralen supplement. Het nemen van multivitaminen kan zorgen dat je extra voedingsstoffen binnenkrijgt die eigenlijk niet nodig zijn, maar dit kun je pas concluderen als je zicht hebt op wat je per dag binnenkrijgt aan vitamines.
Potentiële gevaren
Zelfs als het eigenlijk niet nodig is, zou het nemen van een lage dosis breedspectrum multivitamine veilig moeten zijn voor de meeste gezonde mensen. Sommige multivitaminen bevatten echter individuele voedingsstoffen in doseringen die hoger zijn dan wat wordt aanbevolen voor de gezondheid. Deze worden vaak bestempeld als krachtige multivitaminen en overschrijden het maximaal toelaatbare, veilige innameniveau. Let dus altijd op de dosering van een supplement voor je het aanschaft. Let hierbij op de ADH, de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid. Deze hoeveelheid wordt altijd uitgedrukt in procenten, bevat een supplement 50% van de ADH, dan is dat dus de helft van wat aanbevolen is om dagelijks binnen te krijgen. Veel supplementen bevatten een paar 100 keer de ADH, of zelfs 1000% van de ADH, laat deze producten links liggen als je niet zeker weet of dit voor jou nodig is. Bij gebruik van medicijnen is het altijd verstandig om met de apotheker te overleggen of een supplement invloed heeft op de werking van de medicijnen. Dit staat ook aangegeven in de bijsluiter van de medicijnen.
Multivitaminen supplementen versus voedsel
Het Voedingscentrum aan om voedingsstoffen uit voedsel te halen, voordat je supplementen gaat gebruiken. Zoals de naam al aangeeft, zijn supplementen een aanvulsel op een uitgebalanceerd dieet, niet om het te vervangen.
Als je moeite hebt om alleen via voeding aan je vitamine- en mineralenbehoefte te voldoen doordat je bijvoorbeeld kleine(re) hoeveelheden eet, kunnen multivitaminen helpen, maar ze kunnen een uitgebalanceerde, gevarieerde voeding niet vervangen. Onthoud dat voedsel meer bevat dan vitaminen en mineralen; voedingsmiddelen bevatten ook vezels, vocht en fytonutriënten die ook belangrijk zijn.
Multivitaminen voor senioren zijn in veel gevallen aan te raden, mits er een supplement wordt gekozen met normale doseringen en niet met extreem hoge doseringen vitamine A en B6.
