Extreme hitte zorgt niet alleen voor vermoeidheid. Het kan je lichaam ook sneller laten verouderen. Onderzoekers zien dat langdurige blootstelling aan hitte de biologische veroudering versnelt. Dit proces verhoogt het risico op ziekten die vaker op latere leeftijd ontstaan, zoals hart- en vaatziekten, nierproblemen en zelfs vroegtijdige sterfte.
Onderzoek naar hitte en biologische veroudering
Een studie uit 2025, gepubliceerd in Science Advances, laat zien hoe hitte invloed heeft op het lichaam op moleculair niveau. Wetenschappers onderzochten bloedmonsters van meer dan 3.600 mensen uit de Verenigde Staten. Ze gebruikten epigenetische klokken om de biologische leeftijd te meten. Zo’n klok kijkt naar patronen van DNA-methylering. Dit zijn kleine chemische aanpassingen aan het DNA die genen aan- of uitzetten. Die patronen veranderen met de leeftijd en geven informatie over gezondheid en ziektes.
Hitte verandert het DNA
Dierenonderzoek toont dat extreme hitte blijvende veranderingen in DNA-methylering kan veroorzaken. Zelfs één extreme hittegolf kan bij muizen sporen achterlaten in verschillende soorten weefsels. Bij mensen vonden onderzoekers een duidelijke link tussen wonen in hete gebieden en sneller verouderen. Mensen die woonden in regio’s met minstens 140 extreem hete dagen per jaar (waarbij de hitte-index boven de 32 graden Celsius uitkomt) verouderden biologisch tot wel 14 maanden sneller dan mensen in koelere gebieden met minder dan 10 van zulke dagen per jaar.
Hitte heeft effect, zelfs bij gezonde leefstijl
Dit effect bleef bestaan, ook na correctie voor factoren zoals lichamelijke activiteit en sociaal-economische status. Zelfs mensen met vergelijkbare leefstijlen verouderen biologisch sneller als ze in hete gebieden wonen. Verrassend genoeg is het effect van extreme hitte op veroudering vergelijkbaar met dat van roken of veel alcohol drinken. Dit geeft aan dat hitte een belangrijke en vaak onderschatte rol speelt bij hoe snel het lichaam ouder wordt.
Gevolgen voor de volksgezondheid
De studie laat zien dat extreme hitte meer is dan een tijdelijk gezondheidsrisico. Het kan stilletjes bijdragen aan versnelde veroudering en ernstige gevolgen hebben voor de volksgezondheid. Toch betekent dit niet dat elke extra hete dag meteen ruim een jaar aan biologische leeftijd toevoegt. Het onderzoek geeft vooral verschillen op bevolkingsniveau weer en was niet bedoeld om persoonlijke risico’s exact te voorspellen.
Ook konden de onderzoekers niet alle manieren meenemen waarop mensen zich beschermen tegen hitte, zoals airconditioning, minder tijd buiten of werkomstandigheden. Sommigen zijn bovendien kwetsbaarder, bijvoorbeeld door bestaande gezondheidsproblemen.
Waarom extreme hitte vooral een risico vormt na je 65e
Naarmate mensen ouder worden, kan het lichaam steeds minder goed de temperatuur regelen. Veel mensen gebruiken bovendien medicijnen, zoals bètablokkers of plastabletten, die de tolerantie voor hitte verlagen. Daardoor kunnen zelfs gematigd warme dagen, vanaf zo’n 26 graden Celsius, al gevaarlijk zijn. Drink tijdens zulke dagen dus veel (maar geen alcohol), span je niet teveel in en zoek de schaduw op.
